اهمیت داکت هوا سالن قارچ در عملکرد بهینه سیستم تهویه
در فرآیند پرورش قارچ، یکی از مؤلفههای کلیدی که مستقیماً بر کیفیت محصول نهایی، رشد یکنواخت و سلامت محیط کشت تأثیر میگذارد، سیستم تهویه و بهطور خاص داکت هوا سالن قارچ است. این داکتها بهعنوان شریانهای حیاتی انتقال هوای تازه و خروج هوای آلوده عمل میکنند و عملکرد صحیح آنها میتواند تفاوتی چشمگیر میان یک سالن موفق و سالنی با راندمان پایین ایجاد کند. نکتهای که بسیاری از پرورشدهندگان به آن بیتوجهاند، همین زیرساخت به ظاهر ساده اما حیاتی در تنظیم شرایط محیطی از جمله دما، رطوبت نسبی، غلظت دیاکسیدکربن و توزیع یکنواخت هوا در نقاط مختلف سالن است.
تأمین هوای تازه بدون وجود یک داکت طراحیشده و متناسب با متراژ و ظرفیت سالن نهتنها ناکارآمد است بلکه میتواند موجب بروز پدیدههایی مانند رشد نامتوازن، تجمع رطوبت در گوشهها، تهویه ناقص و در نهایت کاهش عملکرد محصول گردد. در مقابل، یک داکت هوا سالن قارچ که براساس اصول علمی طراحی شده باشد، میتواند با هدایت هدفمند جریان هوا به تمام نقاط سالن، فضایی متعادل و پایدار برای رشد قارچ ایجاد کند که این موضوع از دید مهندسان و فعالان باسابقه در حوزه قارچ کاملاً اثباتشده است.
?✦▌ نکته مهم: کوچکترین انحراف در مسیر نصب یا زاویه خروجی داکت میتواند به تشکیل مناطق گرم یا سرد منجر شود که محیط کشت قارچ را مستعد آلودگیهای قارچی، باکتریایی یا کاهش رشد مینماید.
برای درک بهتر اهمیت این بخش، کافی است بدانیم که رشد قارچهای دکمهای یا صدفی بهشدت وابسته به شرایط محیطی است و حتی نوسان یک یا دو درجه دما یا یک درصد در رطوبت میتواند روند رشد را کند یا متوقف کند. به همین دلیل، داکت هوا سالن قارچ نباید صرفاً یک کانال ساده در نظر گرفته شود، بلکه باید بهعنوان بخشی تخصصی از مهندسی تهویه تلقی گردد که طراحی، اجرا و نگهداری دقیق آن در اولویت است.
برخی از سالنهایی که در مناطق مرطوب یا سردسیر کشور فعالیت میکنند، به اشتباه تصور میکنند که وجود جریان طبیعی یا تهویه ساده پنکهای کفایت میکند. اما تجربه شرکتهایی مانند ایمن تهویه الوند که بهصورت تخصصی در حوزه تهویه سالنهای صنعتی از جمله سالن قارچ فعالیت میکنند، نشان داده است که در صورت عدم استفاده از داکت مناسب، تهویه بهصورت غیرمتمرکز و ناکارآمد انجام میشود و احتمال تشکیل نقاط کور تهویه یا اصطلاحاً dead zone به شدت افزایش مییابد.
یکی دیگر از مزایای مهم داکت هوا سالن قارچ، قابلیت فیلترسازی و تصفیه اولیه هوا در نقطه ورودی است. در صورتی که طراحی داکت بهگونهای باشد که در ورودیهای آن فیلترهای اولیه تعبیه شود، میتوان از ورود آلودگیهای بیرونی، هاگهای قارچی متفرقه و ذرات معلق به فضای داخلی جلوگیری کرد. در نتیجه، آلودگی متقاطع میان سالنها یا شیوع بیماری در یک سالن بهشدت کاهش مییابد. این مورد بهویژه در سالنهایی که بهصورت چندمنظوره یا با تراکم بالا فعالیت دارند، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
علاوه بر این، بسیاری از فعالان نوپا در صنعت پرورش قارچ به موضوع اتلاف انرژی توجه کافی ندارند. یک داکت استاندارد که عایقبندی مناسبی داشته باشد، از هدررفت هوای گرم یا سرد جلوگیری میکند. بهعبارت سادهتر، دمای هوای تهویهشده دقیقاً به همان میزان که باید وارد سالن میشود و گرمای تولیدشده توسط دستگاههای هواساز یا کولرها بیجهت تلف نمیگردد. در نتیجه، بهرهوری انرژی در سالن بهطور محسوسی افزایش مییابد و هزینههای جاری تولید کاهش مییابد.
در بررسیهای میدانی نیز دیده شده که سالنهایی که از داکت هوا سالن قارچ غیرمهندسی یا سنتی استفاده میکنند، در هنگام افزایش بار گرمایی یا رطوبتی در فصلهای گرم یا هنگام پیک تولید، دچار افت عملکرد شدید شده و رشد قارچها در نیمه دوم سالن متوقف یا غیرمتعادل میشود. این موضوع نهتنها باعث کاهش محصول نهایی بلکه موجب آسیب به بسترها و افزایش هزینههای ضدعفونی و احیای محیط سالن خواهد شد.
در پایان این بخش، باید بر این نکته تأکید کنیم که طراحی یک داکت هوا سالن قارچ مؤثر، صرفاً با الهام از سالنهای دیگر یا تجربههای قبلی امکانپذیر نیست. بلکه لازم است متغیرهایی چون ظرفیت تولید، حجم هوای موردنیاز، طراحی سینیهای کشت، زاویه گردش هوا، محل قرارگیری فن و هواساز، طول سالن و تعداد طبقات در طراحی لحاظ شود. این دقیقاً همان نقطهای است که مشاوره با متخصصان برندهایی چون ایمن تهویه الوند میتواند مسیر طراحی را به سمت عملکرد بهینه و بهرهوری بالا هدایت کند.
