فن کویل چیست

فن کویل یکی از اجزای کلیدی در سیستم‌های تهویه مطبوع است که نقش مهمی در تأمین سرمایش و گرمایش محیط ایفا می‌کند. این دستگاه با بهره‌گیری از کویل حرارتی و فن، هوای داخل فضا را به شکل مؤثری تنظیم می‌کند و به همین دلیل در انواع ساختمان‌های مسکونی، تجاری و اداری به کار گرفته می‌شود. انتخاب درست فن کویل می‌تواند تأثیر چشمگیری در کیفیت هوای داخلی، مصرف انرژی و راحتی ساکنان داشته باشد.

فن کویل دستگاهی است که با استفاده از کویل حرارتی و فن، سرمایش و گرمایش محیط را در سیستم‌های تهویه مطبوع تأمین می‌کند. این دستگاه انواع مختلفی دارد و به دلیل نصب آسان، کنترل مستقل دما و هزینه نگهداری پایین، در ساختمان‌های مسکونی و تجاری کاربرد فراوانی دارد.

کارکرد فن کویل بر اساس عبور آب سرد یا گرم از داخل کویل و گردش هوا توسط فن است. این مکانیزم ساده اما مؤثر، امکان کنترل دقیق دما را در هر فضا فراهم می‌کند. انواع مختلف فن کویل مانند فن کویل سقفی، زمینی، کاستی و کانالی، هر کدام برای شرایط و نیازهای خاصی طراحی شده‌اند و بسته به نوع پروژه و فضای مورد نظر انتخاب می‌شوند.

با توجه به مزایایی مانند نصب آسان، انعطاف‌پذیری در طراحی سیستم و مصرف انرژی متعادل، فن کویل گزینه‌ای محبوب برای تأمین تهویه مطبوع به شمار می‌رود. البته در انتخاب و نصب آن باید به نکات فنی و شرایط محیطی توجه ویژه‌ای داشت تا عملکرد بهینه و طول عمر دستگاه تضمین شود.

فن کویل چیست و چگونه کار می‌کند؟

تعریف فن کویل

فن کویل (Fan Coil Unit) یکی از تجهیزات اصلی سیستم‌های تهویه مطبوع است که برای تأمین سرمایش و گرمایش در فضاهای مسکونی، تجاری و صنعتی به کار می‌رود. این دستگاه از دو بخش کلیدی تشکیل شده است: کویل حرارتی که وظیفه انتقال حرارت را بر عهده دارد و فن که هوای محیط را از روی کویل عبور می‌دهد تا دما تنظیم شود. فن کویل به خودی خود سیستم تهویه کامل نیست و برای عملکرد صحیح به منابع سرمایشی و گرمایشی مرکزی مانند چیلر (برای سرمایش) و دیگ آبگرم (برای گرمایش) نیاز دارد.

بنابراین، فن کویل به عنوان یک واحد پایانی در زنجیره تأمین هوای مطبوع، هوای داخل فضا را با استفاده از آب سرد یا گرم، سرد یا گرم می‌کند و به این ترتیب کنترل دمای محیط را ممکن می‌سازد. این ویژگی باعث می‌شود فن کویل در سیستم‌های تهویه مطبوع با انعطاف‌پذیری بالا و قابلیت کنترل مستقل دما در هر فضا بسیار محبوب باشد.

عملکرد سرمایش و گرمایش فن کویل

عملکرد فن کویل در دو فصل سرد و گرم به شرح زیر است:

• فصل گرما (سرمایش): آب سرد تولید شده توسط چیلر از طریق لوله‌ها به کویل حرارتی فن کویل وارد می‌شود. فن دستگاه هوا را از روی کویل عبور می‌دهد و هوای عبوری خنک می‌شود. سپس این هوای خنک به فضای داخلی منتقل می‌شود تا دمای محیط کاهش یابد.
• فصل سرما (گرمایش): آب گرم تأمین شده توسط دیگ آبگرم به کویل حرارتی وارد می‌شود. در این حالت، فن هوا را از روی کویل عبور داده و هوا گرم می‌شود. هوای گرم به داخل فضا دمیده می‌شود تا دمای محیط افزایش یابد.

در هر دو حالت، عملکرد صحیح فن کویل وابسته به جریان مناسب آب سرد یا گرم و کارکرد صحیح فن است. کنترل دما معمولاً توسط ترموستات‌های نصب شده در هر فضا انجام شده و به تنظیم دقیق دمای مطلوب کمک می‌کند.

اجزای اصلی فن کویل

یک فن کویل به طور کلی از اجزای زیر تشکیل شده است که هر کدام نقش مهمی در عملکرد دستگاه دارند:

• کویل حرارتی (Heat Exchanger): این بخش شامل لوله‌ها و پره‌هایی است که آب سرد یا گرم در آن جریان دارد. کویل حرارتی باعث تبادل حرارت بین آب و هوا می‌شود. جنس کویل معمولاً از مس یا آلومینیوم است تا انتقال حرارت بهینه باشد.
• فن (Fan): فن وظیفه عبور هوا از روی کویل را بر عهده دارد. این فن می‌تواند از نوع سانتریفیوژ یا محوری باشد و بسته به ظرفیت دستگاه و نوع نصب، اندازه و قدرت آن متفاوت است.
• فیلتر هوا: برخی مدل‌ها دارای فیلتر برای پاکسازی هوا از گرد و غبار و ذرات معلق هستند که کیفیت هوای داخل را بهبود می‌بخشد.
• بدنه و قاب: بدنه فن کویل معمولاً از ورق فولادی یا آلومینیوم ساخته شده و به گونه‌ای طراحی می‌شود که نصب و نگهداری آسان باشد.
• کنترل‌ها: ترموستات‌ها و شیرهای کنترلی که جریان آب را تنظیم می‌کنند و به کنترل دمای دقیق کمک می‌نمایند.

در واقع، فن کویل به عنوان یک مبدل حرارتی عمل می‌کند که با کمک فن هوای محیط را از طریق کویل حرارتی عبور داده و دمای آن را تنظیم می‌کند. اما برای تأمین آب سرد و گرم مورد نیاز، باید به سیستم‌های مرکزی مانند تهویه مطبوع متصل باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره فن کویل و مشخصات فنی آن می‌توانید به مرکز کنترل ایران مراجعه کنید.

انواع فن کویل کدامند و چه تفاوت‌هایی دارند؟

فن کویل‌ها به‌عنوان یکی از اجزای کلیدی سیستم‌های تهویه مطبوع، بر اساس نحوه نصب و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. شناخت این انواع و تفاوت‌های آنها برای انتخاب صحیح سیستم متناسب با شرایط پروژه اهمیت زیادی دارد. در ادامه، چهار نوع اصلی فن کویل شامل سقفی، زمینی، کاستی و کانالی را بررسی می‌کنیم و ویژگی‌ها، کاربردها و تفاوت‌های عملکردی هر کدام را شرح می‌دهیم.

فن کویل سقفی

فن کویل سقفی معمولاً در سقف کاذب نصب می‌شود و فضای بسیار کمی را اشغال می‌کند. این نوع فن کویل برای ساختمان‌هایی که محدودیت فضا دارند یا می‌خواهند دستگاه‌ها از دید مستقیم خارج شوند، مناسب است. فن کویل سقفی به دو صورت روکار و توکار عرضه می‌شود که نوع توکار در سقف کاذب مخفی شده و فقط دریچه‌های توزیع هوا قابل مشاهده است.

از مزایای فن کویل سقفی می‌توان به نصب آسان در ارتفاع، توزیع یکنواخت هوا و کاهش صدای دستگاه اشاره کرد. این نوع در پروژه‌های اداری، تجاری و مسکونی با سقف بلند کاربرد فراوان دارد. با این حال، دسترسی به دستگاه برای تعمیر و نگهداری ممکن است کمی دشوارتر باشد، به‌ویژه در نمونه‌های توکار.

برای مثال، در یک ساختمان اداری با سقف کاذب، استفاده از فن کویل سقفی توکار باعث می‌شود تجهیزات تهویه مخفی بمانند و ظاهری مرتب و زیبا ایجاد شود. همچنین، این نوع به دلیل نصب در ارتفاع، برای فضاهایی که نیاز به تهویه مطبوع با صدای کم دارند، گزینه مناسبی است.

فن کویل زمینی

فن کویل زمینی روی زمین یا در ارتفاع پایین نصب می‌شود و معمولاً در مکان‌هایی به کار می‌رود که امکان نصب در سقف وجود ندارد یا فضای کافی در کف موجود است. این نوع فن کویل به دلیل دسترسی آسان برای تعمیر و نگهداری، در پروژه‌هایی که نیاز به سرویس دوره‌ای منظم دارند، محبوب است.

از نظر عملکرد، فن کویل زمینی می‌تواند ظرفیت‌های متنوعی داشته باشد و معمولاً با طراحی ظاهری مناسب، به‌عنوان بخشی از دکوراسیون داخلی نیز محسوب می‌شود. این نوع در فضاهای مسکونی، هتل‌ها و برخی ساختمان‌های اداری کاربرد دارد.

مثلاً در یک آپارتمان مسکونی که سقف کاذب وجود ندارد یا ارتفاع سقف کم است، فن کویل زمینی با قابلیت نصب در گوشه یا کنار اتاق، بهترین گزینه برای تأمین سرمایش و گرمایش است.

فن کویل کاستی

فن کویل کاستی در سقف کاذب نصب می‌شود و معمولاً به شکل چهارطرفه یا یک‌طرفه برای توزیع هوا در جهات مختلف طراحی شده است. این نوع فن کویل به دلیل توزیع هوای گسترده و یکنواخت، برای فضاهای باز یا بزرگ مناسب است و می‌تواند سرمایش و گرمایش را با کارایی بالا انجام دهد.

از مزایای فن کویل کاستی می‌توان به نصب مخفی در سقف، توزیع هوای چندجهته و ظاهر زیبا اشاره کرد. همچنین، این نوع کمترین اشغال فضا را دارد و فضای داخلی را بدون مزاحمت حفظ می‌کند. با این حال، هزینه نصب و نگهداری نسبت به برخی انواع دیگر ممکن است بالاتر باشد.

برای نمونه، در یک سالن کنفرانس بزرگ یا فضای تجاری با سقف کاذب، فن کویل کاستی چهارطرفه می‌تواند هوای مطبوع را به طور یکنواخت در سراسر فضا پخش کند و به کنترل دمای بهینه کمک کند.

فن کویل کانالی

فن کویل کانالی به گونه‌ای طراحی شده است که در داخل کانال‌های تهویه قرار می‌گیرد و هوای تولید شده را از طریق کانال به نقاط مختلف ساختمان منتقل می‌کند. این نوع فن کویل معمولاً در سیستم‌های مرکزی و مجتمع‌های بزرگ کاربرد دارد و به دلیل نصب مخفی، فضای داخلی را کاملاً آزاد می‌گذارد.

ویژگی اصلی فن کویل کانالی، امکان تهویه چندین فضا از یک دستگاه مرکزی است که از طریق شبکه کانال کشی انجام می‌شود. این نوع برای ساختمان‌های بزرگ اداری، هتل‌ها و مراکز تجاری گزینه مناسبی است. با این حال، نصب و طراحی کانال‌ها نیازمند دقت و هزینه بیشتر است و نگهداری آن نیز پیچیده‌تر از انواع دیگر است.

مثلاً در یک مجتمع تجاری بزرگ، فن کویل کانالی به همراه شبکه کانال کشی، امکان کنترل دمای مستقل در بخش‌های مختلف را فراهم می‌کند و فضای داخلی را از تجهیزات تهویه خالی نگه می‌دارد.

برای بررسی دقیق‌تر و مقایسه انواع فن کویل‌ها، می‌توانید به صفحه انواع فن کویل (دیواری، سقفی، زمینی) مراجعه کنید. همچنین شرکت‌های معتبر مانند شرکت دماوند تهویه اطلاعات فنی و محصولات تخصصی در زمینه فن کویل ارائه می‌دهند که می‌تواند در انتخاب و مقایسه مدل‌ها کمک‌کننده باشد.

مزایای استفاده از فن کویل نسبت به سایر سیستم‌های تهویه چیست؟

کنترل مستقل دما

یکی از مهم‌ترین مزایای فن کویل، امکان کنترل مستقل دما در هر فضا یا اتاق است. برخلاف سیستم‌های مرکزی مانند هواساز یا چیلر مرکزی که دمای کل ساختمان را به صورت یکپارچه تنظیم می‌کنند، فن کویل‌ها به هر واحد یا بخش اجازه می‌دهند دمای مورد نظر خود را به صورت جداگانه تنظیم کند. این ویژگی به ویژه در ساختمان‌های اداری، هتل‌ها، مجتمع‌های مسکونی و تجاری که نیاز به تنظیمات متفاوت دمایی دارند، بسیار کاربردی است. کنترل مستقل دما به کاهش مصرف انرژی کمک می‌کند، چون فقط فضاهای مورد استفاده با دمای مطلوب تهویه می‌شوند و نیازی به سرمایش یا گرمایش کل ساختمان نیست.

برای مثال، در یک ساختمان اداری با بخش‌های مختلف که هرکدام ساعات کاری متفاوتی دارند، فن کویل امکان خاموش یا روشن کردن سیستم در هر بخش را به صورت مستقل فراهم می‌کند. این قابلیت باعث می‌شود هزینه‌های انرژی به طور محسوسی کاهش یابد و راحتی کاربران افزایش پیدا کند.

نصب آسان و انعطاف‌پذیری

فن کویل‌ها به دلیل ساختار ساده و طراحی جمع‌وجور، نصب آسانی دارند و در انواع مختلفی مانند فن کویل سقفی، زمینی، کاستی و کانالی عرضه می‌شوند. این تنوع نصب باعث می‌شود بتوان آن‌ها را در فضاهای با محدودیت ارتفاع یا دسترسی سخت نیز به راحتی جای داد. برخلاف هواسازها که نیازمند فضای بزرگ برای نصب کانال‌ها و تجهیزات هستند، فن کویل‌ها معمولاً به فضای کمتری نیاز دارند و می‌توانند به صورت مجزا در هر اتاق یا بخش نصب شوند.

همچنین، در پروژه‌هایی که تغییرات یا توسعه در ساختمان پیش‌بینی می‌شود، سیستم فن کویل این امکان را فراهم می‌کند که به سادگی تعدادی واحد جدید اضافه یا از مدار خارج شود بدون اینکه کل سیستم تهویه تحت تأثیر قرار گیرد. این انعطاف‌پذیری در طراحی و نصب، یکی از دلایل محبوبیت فن کویل در پروژه‌های مختلف است.

هزینه نگهداری پایین

نکته مهم دیگری که فن کویل را از سایر سیستم‌های تهویه متمایز می‌کند، هزینه نگهداری پایین آن است. فن کویل‌ها قطعات ساده‌تری نسبت به هواسازهای مرکزی دارند و معمولاً نگهداری و تعمیرات آن‌ها سریع‌تر و ارزان‌تر انجام می‌شود. به عنوان مثال، تعویض یا سرویس فن، کویل و فیلترها در فن کویل آسان‌تر است و نیازی به تجهیزات تخصصی بزرگ ندارد.

این موضوع در پروژه‌های بزرگ و مجتمع‌های تجاری یا مسکونی اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا هزینه‌های نگهداری سیستم‌های مرکزی می‌تواند به سرعت افزایش یابد. همچنین، در صورت بروز خرابی در یک فن کویل، فقط همان دستگاه تحت تأثیر قرار می‌گیرد و کل سیستم تهویه دچار اختلال نمی‌شود.

کاربرد در انواع ساختمان‌ها

فن کویل‌ها به دلیل مزایای فنی و انعطاف‌پذیری نصب، در انواع مختلف ساختمان‌ها کاربرد گسترده‌ای دارند. از ساختمان‌های مسکونی و ویلاها گرفته تا مجتمع‌های تجاری، اداری، هتل‌ها و حتی برخی فضاهای صنعتی، فن کویل‌ها می‌توانند به عنوان بخشی از سیستم تهویه مطبوع به کار روند. در ساختمان‌های مسکونی، امکان نصب فن کویل در فضاهای کوچک و کنترل دمای مستقل برای هر اتاق، راحتی و آسایش ساکنان را افزایش می‌دهد.

در ساختمان‌های تجاری و اداری، فن کویل به دلیل قابلیت کنترل جداگانه و نصب آسان، گزینه مناسبی برای مدیریت بهینه مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری سیستم تهویه است. همچنین در پروژه‌های بازسازی یا توسعه، فن کویل به دلیل نصب سریع و کم‌هزینه، انتخاب بهتری نسبت به سیستم‌های مرکزی پیچیده است.

در مقایسه کلی با سیستم‌های تهویه مرکزی مانند هواساز، فن کویل‌ها مصرف انرژی کمتری دارند و به دلیل امکان کنترل جداگانه دما، بهره‌وری سیستم افزایش می‌یابد. اگرچه فن کویل برای تأمین هوای تازه و رطوبت‌گیری به تنهایی کافی نیست و معمولاً باید همراه با سیستم‌های دیگر مانند هواساز یا دستگاه تأمین هوای تازه استفاده شود، اما در بسیاری از پروژه‌ها، به ویژه جایی که کنترل هزینه، نصب ساده و انعطاف بالا اهمیت دارد، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

برای شناخت بیشتر مزایا و معایب سیستم‌های مشابه، مطالعه مقاله مزایا و معایب استفاده از هواساز در سیستم تهویه ساختمان‌ها توصیه می‌شود.

چگونه فن کویل مناسب برای فضای خود را انتخاب کنیم؟

برآورد ظرفیت سرمایش و گرمایش

انتخاب ظرفیت فن کویل اولین و مهم‌ترین گام در فرآیند انتخاب دستگاه است. این ظرفیت باید بر اساس محاسبات مهندسی دقیق صورت گیرد و صرفاً به متراژ فضای مورد نظر تکیه نکند. عوامل مؤثر شامل بار حرارتی ساختمان، شرایط اقلیمی منطقه، میزان تابش خورشید، تعداد نفرات، تجهیزات داخل فضا و میزان عایق‌بندی ساختمان است. برای مثال، در یک فضای اداری با پنجره‌های بزرگ و تابش مستقیم آفتاب، ظرفیت سرمایشی لازم بیشتر از یک فضای مسکونی مشابه است.

در محاسبات ظرفیت، باید به بار حرارتی سرمایشی و گرمایشی به صورت جداگانه توجه شود. ظرفیت سرمایشی معمولاً برحسب کیلووات یا BTU/h و ظرفیت گرمایشی بر اساس کیلووات یا کیلوکالری بر ساعت بیان می‌شود. انتخاب فن کویل با ظرفیت کمتر از نیاز، باعث عملکرد ناکارآمد و مصرف بالای انرژی می‌شود؛ در حالی که ظرفیت بیش از حد، هزینه‌های اضافی و نوسانات دمایی را به همراه دارد.

توجه به شرایط اقلیمی و کاربری

اقلیم منطقه تأثیر قابل توجهی بر انتخاب نوع و ظرفیت فن کویل دارد. در مناطق گرم و خشک، ظرفیت سرمایشی اهمیت بیشتری دارد و دستگاه‌هایی با کویل آب سرد قوی‌تر و فن‌های پرقدرت‌تر توصیه می‌شوند. در مناطق سردسیر، ظرفیت گرمایشی و کیفیت کویل آب گرم اهمیت بیشتری دارد.

همچنین کاربری فضا (مسکونی، اداری، تجاری، صنعتی) نقش کلیدی در انتخاب نوع فن کویل و ویژگی‌های فنی آن دارد. به عنوان مثال، در فضاهای مسکونی و اداری، نیاز به کنترل مستقل دما در هر اتاق و صدای پایین فن کویل اهمیت دارد، در حالی که در فضاهای صنعتی ممکن است اولویت بر ظرفیت بالا و مقاومت دستگاه باشد.

انتخاب نوع فن کویل

انواع فن کویل شامل سقفی، زمینی، کانالی و کاستی هستند که هر کدام شرایط نصب و کاربرد خاص خود را دارند. انتخاب نوع فن کویل باید بر اساس محدودیت‌های فضایی، دسترسی برای نگهداری، و نوع دکوراسیون داخلی انجام شود. به عنوان مثال، فن کویل‌های کاستی برای سقف‌های کاذب در دفاتر و فروشگاه‌ها مناسب‌اند و امکان توزیع هوای یکنواخت را فراهم می‌کنند، اما در ساختمان‌هایی با سقف کوتاه یا بدون سقف کاذب، فن کویل‌های زمینی یا سقفی گزینه‌های بهتری هستند.

نوع سیستم لوله‌کشی نیز اهمیت دارد: سیستم دو لوله برای ساختمان‌هایی که در هر زمان فقط به سرمایش یا گرمایش نیاز دارند مناسب است، اما در پروژه‌های با نیاز همزمان سرمایش و گرمایش، سیستم چهار لوله با امکان جریان همزمان آب سرد و گرم، عملکرد بهینه‌تری دارد.

نکات فنی در انتخاب

1. ظرفیت دقیق و استاندارداز ظرفیت‌های استاندارد و مطابق با محاسبات بار حرارتی استفاده کنید و از تخمین صرف بر اساس متراژ خودداری کنید.
2. مصرف انرژی و راندمانفن کویل‌هایی با موتورهای کم‌مصرف و فن‌های با طراحی بهینه مصرف انرژی را کاهش می‌دهند؛ این موضوع به ویژه در پروژه‌های بزرگ اهمیت دارد.
3. کنترل دما و قابلیت تنظیمدستگاهی را انتخاب کنید که امکان تنظیم دقیق دما و سرعت فن را داشته باشد تا با شرایط واقعی محیط هماهنگ شود.
4. سطح صدادر فضاهای مسکونی و اداری، فن کویل‌هایی با صدای پایین اهمیت زیادی دارند؛ هنگام انتخاب به مشخصات نویز دستگاه توجه شود.
5. سهولت نصب و نگهداریدستگاهی انتخاب شود که دسترسی آسان برای سرویس و تعویض قطعات داشته باشد تا هزینه‌های نگهداری کاهش یابد.
6. هماهنگی با سیستم مرکزیفن کویل باید با سیستم‌های مرکزی مانند چیلر و دیگ آبگرم هماهنگ باشد تا عملکرد کلی سیستم تهویه مطبوع بهینه شود.

برای مطالعه بیشتر درباره روش‌های صحیح انتخاب فن کویل می‌توانید به مقاله نحوه انتخاب فن کویل مناسب مراجعه کنید.

نحوه نصب و نگهداری فن کویل چگونه است؟

مراحل نصب استاندارد

1. بررسی محل نصب و انتخاب نوع فن کویل مناسبابتدا باید محل نصب فن کویل بر اساس نوع فضا (مسکونی، اداری، تجاری) و شرایط معماری تعیین شود. برای مثال، فن کویل سقفی برای فضاهایی با سقف کاذب مناسب است و فن کویل زمینی در مکان‌هایی با محدودیت ارتفاع کاربرد دارد.
2. آماده‌سازی زیرساخت‌هاقبل از نصب، باید لوله‌کشی آب سرد و گرم، برق‌رسانی و مسیرهای تخلیه آب کندانس آماده شوند. این مرحله اهمیت زیادی در کارکرد صحیح فن کویل دارد و باید مطابق استانداردهای تأسیسات انجام شود.
3. نصب مکانیکی دستگاهفن کویل باید به‌صورت تراز و محکم نصب شود تا لرزش و صدای اضافی ایجاد نشود. استفاده از بست‌های مناسب و عایق‌کاری لرزه‌ای در این مرحله ضروری است.
4. اتصال لوله‌ها و سیم‌کشی برقلوله‌های آب سرد و گرم به کویل حرارتی متصل می‌شوند و سیم‌کشی برق برای فن و کنترل‌کننده‌ها انجام می‌شود. توجه به جهت جریان و عدم نشتی در اتصالات اهمیت بالایی دارد.
5. راه‌اندازی و تست عملکردپس از نصب، سیستم باید راه‌اندازی شده و عملکرد فن، کویل و کنترل دما بررسی شود. تست نشت آب، صدای فن و بازده سرمایش و گرمایش از مراحل مهم این بخش است.

نکات مهم در نگهداری

نگهداری صحیح فن کویل باعث افزایش طول عمر و حفظ راندمان سیستم می‌شود. مهم‌ترین نکات شامل تمیز کردن دوره‌ای فیلترهای هوا، بررسی و تمیز کردن کویل حرارتی، کنترل سلامت فن و موتور، و اطمینان از عدم وجود نشتی آب در لوله‌ها است. همچنین، تنظیم صحیح دما و استفاده از کنترل‌کننده‌های دقیق، از مصرف انرژی غیرضروری جلوگیری می‌کند.

بررسی مشکلات رایج

یکی از مشکلات متداول فن کویل‌ها، گرفتگی کویل حرارتی است که باعث کاهش انتقال حرارت و کاهش راندمان سیستم می‌شود. گرفتگی معمولاً ناشی از رسوبات آب یا گرد و غبار است و باید با تمیزکاری دوره‌ای رفع شود. کاهش سرعت فن و صدای غیرعادی نیز از مشکلاتی است که می‌تواند به دلیل خرابی موتور یا گرفتگی پره‌های فن ایجاد شود. همچنین، نشت آب از دستگاه یا لوله‌ها مشکلاتی است که باید سریعاً برطرف گردد تا از آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری شود.

تعمیرات و سرویس دوره‌ای

سرویس دوره‌ای فن کویل شامل بازدید و تمیزکاری فیلترها، کویل‌ها و فن، بررسی اتصالات لوله‌ها و برق، و تست عملکرد کلی دستگاه است. در صورت مشاهده هرگونه خرابی مانند صداهای غیرعادی، نشت آب یا کاهش کارایی، باید تعمیرات فوراً انجام شود. تعویض قطعات فرسوده مانند موتور فن یا شیرهای کنترلی نیز در زمان مناسب ضروری است. برنامه‌ریزی منظم سرویس‌ها باعث پیشگیری از خرابی‌های ناگهانی و کاهش هزینه‌های تعمیرات سنگین می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با فن کویل و کاربردهای آن می‌توانید به مقاله فن کویل چیست و چه کاربردی دارد؟ مراجعه کنید.

معایب و محدودیت‌های فن کویل چیست؟

نیاز به منابع سرمایش و گرمایش مرکزی

یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های فن کویل، وابستگی آن به منابع سرمایش و گرمایش مرکزی است. فن کویل به تنهایی قادر به تولید سرمایش یا گرمایش نیست و برای عملکرد صحیح نیاز به تأمین آب سرد از چیلر و آب گرم از دیگ بخار یا دیگ آبگرم دارد. این موضوع باعث می‌شود فن کویل نتواند به‌صورت مستقل به‌عنوان یک سیستم تهویه مطبوع کامل عمل کند و در پروژه‌هایی که دسترسی به این منابع مرکزی وجود ندارد، قابل استفاده نباشد. به عنوان مثال، در ساختمان‌های کوچک یا مکان‌هایی با محدودیت فضا برای نصب چیلر و دیگ، فن کویل گزینه مناسبی نیست.

علاوه بر این، وجود این تجهیزات مرکزی هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه و نگهداری سیستم را افزایش می‌دهد و نیاز به هماهنگی در طراحی کل سیستم تهویه مطبوع دارد. بنابراین، فن کویل باید به‌عنوان بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر و جامع‌تر در نظر گرفته شود که شامل منابع مرکزی و تجهیزات جانبی است.

عدم تصفیه کامل هوا

فن کویل‌ها عموماً برای تأمین سرمایش و گرمایش طراحی شده‌اند و توانایی تصفیه کامل هوا را ندارند. در واقع، فن کویل‌ها هوا را از محیط می‌کشند، از روی کویل عبور می‌دهند و با تغییر دما آن را به فضای داخلی بازمی‌گردانند، اما فیلتراسیون و تهویه هوای تازه به صورت کامل در آنها انجام نمی‌شود.

به همین دلیل، فن کویل به تنهایی نمی‌تواند کیفیت هوای داخلی را به سطح مطلوبی برساند و برای بهبود کیفیت هوا نیاز به سیستم‌های مکمل مانند هواساز (AHU) یا سیستم‌های تهویه مکانیکی با تامین هوای تازه است. در ساختمان‌هایی که کیفیت هوای داخل اهمیت بالایی دارد، استفاده صرف از فن کویل ممکن است منجر به تجمع آلاینده‌ها، گرد و غبار و رطوبت نامطلوب شود.

برای مثال، در پروژه‌های اداری یا مراکز درمانی که استانداردهای ویژه‌ای برای کیفیت هوا وجود دارد، معمولاً فن کویل به همراه هواساز یا سیستم‌های تهویه مکانیکی نصب می‌شود تا تهویه هوای تازه و تصفیه بهینه انجام شود.

محدودیت در کنترل رطوبت

یکی دیگر از محدودیت‌های فن کویل، عدم توانایی کافی در کنترل رطوبت محیط است. فن کویل‌ها به دلیل ساختار ساده و عملکرد محدود خود، قادر به رطوبت‌زدایی مؤثر نیستند و نمی‌توانند رطوبت نسبی هوا را به طور دقیق تنظیم کنند. این موضوع در اقلیم‌های مرطوب یا ساختمان‌هایی که نیاز به کنترل دقیق رطوبت دارند، می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

رطوبت بالا در محیط داخلی علاوه بر کاهش راحتی ساکنان، می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند رشد قارچ و کپک و آسیب به سازه‌ها شود. به همین دلیل، در سیستم‌های تهویه مطبوع کامل، معمولاً از تجهیزات تخصصی مانند دستگاه‌های رطوبت‌گیر یا هواسازهای مجهز به کنترل رطوبت استفاده می‌شود که فن کویل به تنهایی قادر به انجام این وظیفه نیست.

در برخی پروژه‌ها نیز ترکیب فن کویل با سیستم‌های رطوبت‌گیر یا استفاده از سیستم‌های چهارلوله‌ای به منظور کنترل بهتر رطوبت انجام می‌شود، اما این راهکارها هزینه و پیچیدگی سیستم را افزایش می‌دهند.

صدا و نویز دستگاه

فن کویل‌ها به دلیل وجود فن و عبور هوا از روی کویل، در هنگام کارکرد ممکن است صدای قابل توجهی تولید کنند که در برخی فضاها مانند اتاق‌های خواب، دفاتر کار یا بیمارستان‌ها می‌تواند مزاحمت ایجاد کند. صدای فن کویل به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع فن، سرعت چرخش، کیفیت ساخت، نحوه نصب و عایق‌بندی دستگاه.

برای کاهش نویز، انتخاب فن کویل‌های با کیفیت بالا، نصب صحیح و استفاده از عایق‌های صوتی در کانال‌ها و محل نصب بسیار مهم است. با این حال، حتی در بهترین شرایط، فن کویل‌ها نسبت به برخی سیستم‌های تهویه مطبوع بی‌صدا مانند سیستم‌های VRF یا هواسازهای مرکزی دارای صدای بیشتری هستند.

در پروژه‌های حساس به صدا، استفاده از فن کویل‌های کاستی یا کانالی با طراحی بهینه می‌تواند مقداری از این مشکل را کاهش دهد، اما حذف کامل نویز امکان‌پذیر نیست. بنابراین، در هنگام طراحی سیستم تهویه مطبوع باید محدودیت‌های صوتی فن کویل در نظر گرفته شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره سیستم‌های تهویه مطبوع و جایگاه فن کویل در آن می‌توانید به صفحه سیستم تهویه مطبوع مراجعه کنید.

مقایسه فن کویل با سایر سیستم‌های تهویه مطبوع

مقایسه با هواساز

هواساز (AHU) و فن کویل هر دو در سیستم‌های تهویه مطبوع کاربرد دارند اما تفاوت‌های اساسی در ساختار و عملکرد دارند. هواساز دستگاهی است که هوای تازه را از بیرون دریافت می‌کند، آن را فیلتر، گرم یا سرد کرده و سپس به داخل فضا می‌دمد. در مقابل، فن کویل معمولاً هوای داخل همان فضا را از طریق کویل‌های حرارتی گرم یا سرد می‌کند و به تنهایی هوای تازه تأمین نمی‌کند. به همین دلیل، هواساز برای ساختمان‌هایی که نیاز به تأمین هوای تازه و کنترل کیفیت هوای داخلی دارند مناسب‌تر است، مانند ساختمان‌های اداری و تجاری بزرگ.

مزیت فن کویل در مقایسه با هواساز، نصب و راه‌اندازی ساده‌تر، هزینه اولیه کمتر و امکان کنترل مستقل دمای هر فضا است. همچنین فن کویل‌ها فضای کمتری اشغال می‌کنند و برای ساختمان‌های مسکونی یا فضاهای کوچک‌تر گزینه بهتری هستند. اما محدودیت آنها در تأمین هوای تازه است که معمولاً باید به صورت مجزا و با سیستم دیگری مانند هواساز یا دریچه‌های هوای تازه جبران شود.

برای مطالعه بیشتر درباره تفاوت‌های هواساز و سیستم‌های مشابه، می‌توانید به صفحه تفاوت هواساز با کولر گازی و چیلر مراجعه کنید.

مقایسه با داکت اسپلیت

داکت اسپلیت سیستم تهویه مطبوع مرکزی است که هوای سرد یا گرم را از طریق کانال‌های هوارسانی به فضاهای مختلف منتقل می‌کند. برخلاف فن کویل که هوای داخل فضا را با کویل حرارتی تنظیم می‌کند، داکت اسپلیت از یک یونیت مرکزی (کندانسور) برای تولید سرما یا گرما بهره می‌برد و هوای تازه آن معمولاً از طریق سیستم‌های مکمل تأمین می‌شود.

مزیت داکت اسپلیت نسبت به فن کویل، توزیع یکنواخت هوا در فضاهای متعدد و امکان نصب ساده‌تر کانال کشی در طراحی‌های جدید است. همچنین صدای کاری داکت اسپلیت معمولاً کمتر از فن کویل است زیرا فن مرکزی در فضای بیرون قرار دارد. اما داکت اسپلیت محدودیت‌هایی مانند عدم امکان کنترل مستقل دمای هر اتاق و مصرف انرژی بالاتر در برخی شرایط دارد.

فن کویل‌ها برای فضاهایی که کنترل دما به صورت جداگانه مهم است، مناسب‌ترند، مانند هتل‌ها یا آپارتمان‌های مسکونی. در مقابل داکت اسپلیت برای ساختمان‌هایی با فضای یکپارچه یا نیاز به سیستم مرکزی مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

مقایسه با سیستم سرمایش مرکزی

سیستم سرمایش مرکزی معمولاً شامل چیلر، برج خنک‌کن و شبکه لوله‌کشی است که آب سرد را به کویل‌های حرارتی فن کویل یا هواسازها می‌رساند. فن کویل بخشی از این سیستم است و به تنهایی نمی‌تواند جایگزین کامل سیستم سرمایش مرکزی شود. در واقع، فن کویل یکی از اجزای توزیع‌کننده سرمایش یا گرمایش در ساختمان است.

سیستم سرمایش مرکزی مزایایی مانند تأمین سرمایش و گرمایش برای کل ساختمان با راندمان بالا، کنترل بهتر بار حرارتی و امکان استفاده از تجهیزات پیشرفته دارد. اما هزینه اولیه بالا، نیاز به فضای مناسب برای نصب تجهیزات مرکزی و پیچیدگی در نگهداری از محدودیت‌های آن است.

از سوی دیگر، فن کویل به عنوان یک واحد توزیع‌کننده، امکان کنترل مستقل دما در هر فضا را فراهم می‌کند و هزینه نگهداری آن نسبت به سیستم‌های سرمایش مرکزی کمتر است. با این حال، برای عملکرد بهینه فن کویل، وجود سیستم سرمایش مرکزی (مانند چیلر و دیگ آبگرم) ضروری است.

در مجموع، انتخاب بین فن کویل و سایر سیستم‌های تهویه به شرایط پروژه، نیاز به کنترل دما، نوع کاربری و بودجه بستگی دارد. فن کویل برای فضاهایی که کنترل مستقل دما و نصب آسان اهمیت دارد مناسب است، اما برای تأمین هوای تازه و کنترل کیفیت هوا در ساختمان‌های بزرگ‌تر، هواساز یا سیستم‌های ترکیبی بهتر عمل می‌کنند.

برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر و آگاهی از گزینه‌های مختلف تهویه مطبوع، مطالعه صفحه انتخاب بهترین سیستم تهویه توصیه می‌شود.

اشتباهات رایج در انتخاب و استفاده از فن کویل چیست؟

انتخاب ظرفیت نامناسب

یکی از متداول‌ترین اشتباهات در انتخاب فن کویل، تعیین ظرفیت نامناسب است. ظرفیت بیش از حد بزرگ باعث هدررفت انرژی، استهلاک زودرس دستگاه و نوسانات دمایی می‌شود. در مقابل، ظرفیت کمتر از نیاز واقعی فضا باعث عدم تأمین دمای مطلوب و نارضایتی کاربران می‌گردد. انتخاب ظرفیت باید بر اساس محاسبه دقیق بار حرارتی و برودتی ساختمان انجام شود؛ نه صرفاً بر اساس متراژ. عوامل مؤثری مانند اقلیم منطقه، تعداد افراد، نوع کاربری، عایق‌بندی و تابش مستقیم خورشید باید در نظر گرفته شوند.

برای مثال، در یک آپارتمان مسکونی با پنجره‌های بزرگ و نور مستقیم خورشید، ظرفیت فن کویل باید بیشتر از یک فضا با شرایط مشابه ولی پنجره‌های کوچک و نور کمتر باشد. همچنین در ساختمان‌های اداری با تعداد افراد ثابت، باید بار حرارتی ناشی از تجهیزات الکتریکی و فعالیت‌ها به دقت محاسبه شود.

عدم دقت در انتخاب ظرفیت نه تنها کیفیت تهویه را کاهش می‌دهد، بلکه هزینه‌های جاری را به دلیل مصرف انرژی اضافی بالا می‌برد. بنابراین، استفاده از محاسبات مهندسی و مشاوره با متخصصان تهویه مطبوع ضروری است.

نصب غیر استاندارد

نصب فن کویل به صورت غیر اصولی و غیر استاندارد، مشکلات متعددی ایجاد می‌کند که به کاهش کارایی و افزایش خرابی منجر می‌شود. از جمله اشتباهات رایج در نصب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نصب فن کویل در محل‌هایی با دسترسی دشوار که بازدید و سرویس‌کاری را مشکل می‌کند.
• عدم رعایت تراز بودن دستگاه که باعث صدای غیر طبیعی و کاهش عمر قطعات می‌شود.
• نصب نزدیک به منابع حرارتی یا رطوبتی که عملکرد دستگاه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• اتصال نادرست لوله‌ها و کابل‌های برق که باعث نشت آب یا مشکلات ایمنی می‌شود.

به عنوان نمونه، نصب فن کویل زمینی در کنار دیوارهای خارجی بدون عایق‌بندی مناسب باعث اتلاف انرژی و کاهش راندمان گرمایش می‌شود. همچنین نصب فن کویل سقفی در محل‌هایی که هوا به خوبی گردش نمی‌کند، موجب توزیع نامناسب دما در فضا می‌گردد.

رعایت دستورالعمل‌های نصب، استفاده از تجهیزات مناسب و همکاری با نصاب‌های مجرب از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از این اشتباهات است.

عدم نگهداری منظم

نگهداری منظم فن کویل، کلید حفظ عملکرد مطلوب و طول عمر دستگاه است. یکی از اشتباهات رایج، بی‌توجهی به برنامه‌های سرویس دوره‌ای است که باعث تجمع گرد و غبار در فیلترها، گرفتگی کویل‌ها و کاهش جریان هوا می‌شود.

عدم تمیزکاری فیلترها باعث کاهش کیفیت هوای داخل ساختمان و افزایش مصرف انرژی می‌گردد. همچنین، عدم بررسی و تعمیر به موقع قطعات مکانیکی و الکتریکی می‌تواند منجر به خرابی‌های جدی و هزینه‌های سنگین تعمیر شود.

در پروژه‌های مختلف دیده شده که نگهداری نادرست فن کویل‌ها، به ویژه در مراکز تجاری و اداری، باعث اختلال در تأمین سرمایش و گرمایش و نارضایتی کاربران شده است. بنابراین برنامه‌ریزی منظم برای بازدید، تمیزکاری و اصلاح مشکلات جزئی ضروری است.

نادیده گرفتن شرایط اقلیمی

شرایط اقلیمی منطقه تأثیر قابل توجهی بر انتخاب و عملکرد فن کویل دارد. یکی از اشتباهات رایج، عدم توجه به این شرایط است که منجر به انتخاب نامناسب نوع فن کویل یا سیستم‌های مکمل می‌شود.

برای مثال، در مناطق مرطوب و گرم جنوب ایران، فن کویل‌هایی که فقط سرمایش و گرمایش را تأمین می‌کنند، ممکن است به تنهایی نتوانند رطوبت هوا را به شکل مؤثر کنترل کنند. در این شرایط، استفاده از سیستم‌های ترکیبی با هواساز یا دستگاه‌های رطوبت‌گیر توصیه می‌شود.

در مقابل، در مناطق سردسیر با زمستان‌های طولانی، انتخاب فن کویل با کویل آبگرم مناسب و سیستم کنترل دقیق دما اهمیت بیشتری دارد تا از هدررفت انرژی جلوگیری شود و آسایش حرارتی حفظ گردد.

نادیده گرفتن این موارد باعث افزایش مصرف انرژی، کاهش عمر تجهیزات و نارضایتی کاربران می‌شود. بررسی دقیق اقلیم و تطبیق سیستم با نیازهای محلی، بخش مهمی از فرآیند انتخاب و طراحی است.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره نکات مهم انتخاب سیستم تهویه و تصفیه هوا، مطالعه 10 سوال رایج در رابطه با انتخاب سیستم های تهویه هوا و تصفیه هوا توصیه می‌شود.

نکات مهم در طراحی و اجرای سیستم فن کویل

طراحی سیستم دو لوله و چهار لوله

در طراحی سیستم فن کویل، انتخاب بین سیستم دو لوله و چهار لوله از اهمیت بالایی برخوردار است و تأثیر مستقیمی بر عملکرد، هزینه و انعطاف‌پذیری سیستم دارد. در سیستم دو لوله، یک مدار برای آب سرد و گرم به صورت متناوب استفاده می‌شود؛ این یعنی در یک زمان مشخص فقط سرمایش یا گرمایش فعال است. این طراحی برای ساختمان‌هایی با نیازهای حرارتی ثابت و ساده مناسب است، اما در پروژه‌هایی با نیاز همزمان به سرمایش و گرمایش، محدودیت ایجاد می‌کند.

سیستم چهار لوله شامل دو مدار مستقل برای آب سرد و گرم است که امکان تأمین همزمان سرمایش و گرمایش را در بخش‌های مختلف ساختمان فراهم می‌کند. این سیستم انعطاف‌پذیری بیشتری دارد و در ساختمان‌های بزرگ تجاری یا اداری که زون‌های مختلف نیازهای متفاوت دارند، کاربردی‌تر است. البته هزینه اولیه و پیچیدگی نصب در این سیستم بیشتر است.

برای مثال، در یک مجتمع مسکونی با واحدهای متنوع، استفاده از سیستم چهار لوله می‌تواند آسایش حرارتی بهتر و پاسخگویی دقیق‌تری به نیازهای ساکنان ارائه دهد، در حالی که در ساختمان‌های کوچک‌تر یا با کاربری یکنواخت، سیستم دو لوله انتخاب اقتصادی‌تری است.

موقعیت نصب دستگاه

محل نصب فن کویل نقش مهمی در عملکرد و نگهداری سیستم دارد. نصب فن کویل باید به گونه‌ای باشد که امکان دسترسی آسان برای سرویس و نگهداری فراهم باشد و در عین حال از نظر صوتی و ظاهری مزاحمتی برای کاربران ایجاد نکند. فن کویل‌های سقفی معمولاً در سقف‌های کاذب نصب می‌شوند و برای فضاهایی که نیاز به حفظ زیبایی محیط دارند، مناسب‌اند. در مقابل، فن کویل‌های زمینی در کنار دیوار یا گوشه فضا نصب می‌شوند که دسترسی آسان‌تری دارند اما فضای کف را اشغال می‌کنند.

در پروژه‌های اداری یا تجاری با فضای محدود، فن کویل کاستی که در سقف کاذب قرار می‌گیرد، به دلیل توزیع یکنواخت هوا و اشغال نکردن فضای کف، گزینه مناسبی است. همچنین در هنگام نصب باید به فاصله مناسب از دیوارها، پنجره‌ها و تجهیزات دیگر توجه شود تا جریان هوا بهینه باشد و از تجمع گرد و غبار جلوگیری شود.

تجربه پروژه‌های واقعی نشان می‌دهد که نصب غیر اصولی فن کویل، مانند قرارگیری در مسیر تردد یا کنار منابع حرارتی، به کاهش کارایی و افزایش مصرف انرژی منجر می‌شود. رعایت استانداردهای نصب و مشورت با کارشناسان مجرب می‌تواند از این مشکلات پیشگیری کند.

کنترل دما و ترموستات

کنترل دقیق دما در سیستم فن کویل از طریق ترموستات‌های قابل تنظیم انجام می‌شود که نقش کلیدی در حفظ آسایش حرارتی و بهینه‌سازی مصرف انرژی دارند. ترموستات‌ها معمولاً بر اساس دمای محیط یا دمای سطح نصب شده و می‌توانند در مدل‌های ساده آنالوگ تا هوشمند دیجیتال باشند.

در ساختمان‌های مدرن، استفاده از ترموستات‌های هوشمند با قابلیت برنامه‌ریزی زمانی و اتصال به سیستم‌های مدیریت ساختمان (BMS) رایج شده است. این ترموستات‌ها می‌توانند مصرف انرژی را تا حد قابل توجهی کاهش دهند و به صورت اتوماتیک دمای مطلوب را حفظ کنند.

نصب ترموستات در محل مناسب، دور از منابع حرارتی مستقیم و در ارتفاع مناسب از سطح زمین، برای دریافت دقیق دمای محیط ضروری است. همچنین، تنظیم صحیح ترموستات و آموزش کاربران برای استفاده بهینه، از نکات کلیدی در بهره‌برداری موفق سیستم فن کویل است.

فضای مورد نیاز و دسترسی سرویس

فضای کافی برای نصب و به خصوص سرویس‌های دوره‌ای فن کویل از نکات حیاتی در طراحی است. فن کویل‌ها نیاز به دسترسی آسان برای تعویض فیلترها، تمیزکاری کویل‌ها و بررسی عملکرد فن دارند. کمبود فضای سرویس می‌تواند باعث افزایش هزینه نگهداری، کاهش عمر تجهیزات و اختلال در عملکرد شود.

در پروژه‌های واقعی، یکی از مشکلات شایع، نصب فن کویل در فضاهای تنگ و غیرقابل دسترس است که باعث می‌شود تکنسین‌ها نتوانند به موقع سرویس‌های لازم را انجام دهند. توصیه می‌شود حداقل فضای سرویس مطابق با استانداردهای تولیدکننده در نظر گرفته شود و مسیرهای دسترسی به دستگاه‌ها بدون مانع باشد.

علاوه بر این، تهویه مناسب فضای نصب برای جلوگیری از تجمع رطوبت و گرد و غبار اهمیت دارد. در برخی پروژه‌ها، استفاده از محفظه‌های مناسب یا پوشش‌های حفاظتی برای فن کویل‌ها به منظور افزایش دوام و کاهش نیاز به تعمیرات توصیه شده است.

1. انتخاب نوع سیستم:بر اساس نیاز سرمایش و گرمایش و نوع ساختمان، سیستم دو لوله یا چهار لوله را انتخاب کنید.
2. برنامه‌ریزی محل نصب:موقعیت نصب را طوری تعیین کنید که دسترسی آسان برای سرویس و نگهداری فراهم باشد و از نظر عملکرد و صدا مشکلی ایجاد نشود.
3. نصب ترموستات:ترموستات مناسب با قابلیت کنترل دقیق دما و امکان برنامه‌ریزی انتخاب و در محل استاندارد نصب شود.
4. فضای سرویس کافی:حداقل فضای لازم برای باز و بسته کردن دستگاه و انجام سرویس‌های دوره‌ای را تامین کنید.
5. رعایت استانداردها:استانداردهای مربوط به نصب، فاصله‌ها و ایمنی را رعایت کنید تا عملکرد سیستم بهینه و طول عمر دستگاه افزایش یابد.

برای درک بهتر نحوه عملکرد سیستم‌های گرمایشی و تأثیر آنها در طراحی تهویه، مطالعه مقاله نحوه عملکرد رادیاتور توصیه می‌شود.